“Đạo sinh một, một sinh hai, hai sinh ba, ba sinh vạn vật.” Câu nói uyên thâm này từ Đạo Đức Kinh hàm chứa những quy luật nền tảng của vũ trụ. Thầy tôi thường giảng giải rằng, một trong những bí ẩn cốt lõi của Bát Tự chính là nằm ở quá trình “hai sinh ba”. Ở đây, “Hai” có thể hiểu là Âm Dương, là Thiên Địa – những cặp đối đãi khởi nguyên. Từ sự tương tác và biến hóa của “Hai” đó mà “Ba” được hình thành, tượng trưng cho một trạng thái mới, một sự phát triển đa chiều. Đó có thể là Thiên-Địa-Nhân, là sự dung hòa của Quá Khứ – Hiện Tại – Tương Lai, hay trong một khía cạnh khác của mệnh lý, là sự phối hợp giữa Mệnh Cục, Đại Vận và Lưu Niên. Chính sự hình thành của “Ba” này đã mở ra cánh cửa cho sự sinh sôi không ngừng và muôn hình vạn trạng của vạn vật.

Trọng tâm của Bát Tự chính là Âm Dương – đó là linh hồn, là nền tảng cho mọi phương pháp luận mệnh. Sự hòa hợp và cân bằng Âm Dương cũng chính là thước đo để đánh giá cát hung họa phúc trong cuộc đời mỗi người.

Vì lẽ đó, nếu chúng ta nghiên cứu Bát Tự mà xem nhẹ việc suy xét sâu sắc về Âm Dương, hoặc không nhận biết tường tận mối quan hệ phức tạp của Can Chi – vốn là biểu hiện cụ thể của Âm Dương và Ngũ Hành – thì con đường thấu hiểu Ngũ Hành sẽ trở nên vô cùng gian nan. Điều này dễ dẫn đến những sai lầm trong luận đoán, bởi chúng ta chưa nắm vững được gốc rễ của Tiên Thiên và Hậu Thiên. Cần hiểu rằng, “mỗi vật mỗi cực”, mỗi sự vật, hiện tượng đều mang trong mình những đặc tính năng lượng riêng biệt trong từng biểu hiện của Ngũ Hành, Thập Thần hay Cung Vị. Sự khác biệt về phú quý bần tiện giữa người với người, hay thậm chí giữa con người và các cảnh giới khác, về bản chất cũng là sự khác biệt về tầng bậc và tính chất năng lượng này. Không thấu triệt những điều căn bản ấy, thật khó để đi sâu vào cánh cửa mệnh lý. Dù có bỏ ra nhiều năm học hỏi, người học cũng dễ rơi vào trạng thái mông lung, càng học càng cảm thấy mệt mỏi, hao tổn tâm sức.

Điểm kỳ diệu của Mệnh học do Từ Tử Bình hệ thống hóa, chính là ở chỗ nó bắt nguồn từ những quy luật của cuộc sống và tự nhiên. Khi chúng ta thông hiểu được cầu nối giữa các khái niệm trong Bát Tự với những diễn biến thực tế của đời sống, việc luận mệnh tự khắc sẽ trở nên sống động và sâu sắc hơn rất nhiều. Để có thể “chơi” với Bát Tự một cách hiệu quả, điều kiện tiên quyết là khả năng áp dụng linh hoạt các nguyên lý như Âm Dương, Ngũ Hành, Can Chi, Thập Thần, Cung Vị, hiểu rõ về Vượng Suy, Thật Giả, Thanh Thuần, Hỗn Tạp, xác định Dụng Thần, Kỵ Thần, và nắm vững các mối quan hệ Sinh Khắc Chế Hóa, Hình Xung Hợp Hại. Nói cách khác, mọi yếu tố trong một lá số Bát Tự đều phải tìm thấy sự phản chiếu, điểm đối ứng của nó trong cuộc sống. Chỉ khi đạt được điều này, Bát Tự mới thực sự trở thành công cụ diễn giải cuộc đời, giúp việc luận giải ngày một chính xác, và công sức nghiên cứu của chúng ta mới không bị uổng phí.

Cổ thư “Trích Thiên Tủy” mở đầu bằng lý luận về “Thông Thần”, cốt yếu là để nhắc nhở chúng ta rằng việc đạt đến sự thấu suốt tinh túy (“Thông Thần”) là vô cùng quan trọng. Đối với Tử Bình Thuật, “Thần” ở đây không phải là yếu tố siêu nhiên huyền bí, mà chính là tinh thần, là linh hồn, là bản chất cốt lõi của hệ thống mệnh lý này.

Với nhận thức đúng đắn, phương pháp học tập có định hướng và sự kỷ luật với bản thân – bởi học tập cũng chính là một hình thức tu hành – thì việc “Thông Thần”, tức thấu đạt được cái tinh túy của mệnh học, chỉ còn là vấn đề thời gian.

Và sau cùng, giá trị thực sự của mệnh lý Tử Bình chính là ở việc chỉ dẫn con người biết cách tránh dữ tìm lành, từ đó tự tu dưỡng đạo đức, mở mang trí tuệ và hoàn thiện bản thân.